Τροποποιήσεις σε Υφιστάμενα Προγράμματα Σπουδών (Αρ. 3)
Σε συνέχεια της ανακοίνωσης του Φορέα, ημερομηνίας 13 Φεβρουαρίου 2026, σχετικά με τις τροποποιήσεις υφιστάμενων προγραμμάτων σπουδών, το Συμβούλιο του Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας της Ανώτερης Εκπαίδευσης, κατά τη Σύνοδό του με Αρ. 135 στις 2 Ιουνίου 2026, επιθυμεί να μοιραστεί ορισμένες σημαντικές επισημάνσεις που αφορούν τη διδασκαλία, τη μάθηση και την αξιολόγηση των φοιτητών και φοιτητριών.
Οι επισημάνσεις αυτές βασίζονται στη συσσωρευμένη εμπειρία από τις διαδικασίες εξωτερικής αξιολόγησης, στις θεματικές αναλύσεις του Φορέα, καθώς και στις σύγχρονες εξελίξεις που διαμορφώνουν τον Ευρωπαϊκό Χώρο Ανώτερης Εκπαίδευσης.
Υπενθυμίζεται ότι το Κριτήριο 1.3 των Ευρωπαϊκών Προτύπων και Κατευθυντήριων Γραμμών για τη Διασφάλιση της Ποιότητας (ESG 2015) τονίζει τη σημασία της φοιτητοκεντρικής μάθησης, σύμφωνα με την οποία οι φοιτητές και οι φοιτήτριες ενθαρρύνονται να διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στη μαθησιακή διαδικασία, ενώ οι μέθοδοι αξιολόγησης οφείλουν να ακολουθούν να αντιπροσωπεύουν και να υποστηρίζουν αυτή την προσέγγιση.
Η σημασία των αρχών αυτών αναδεικνύεται διαχρονικά τόσο μέσα από τις εκθέσεις των Επιτροπών Εξωτερικής Αξιολόγησης όσο και από τις θεματικές αναλύσεις του Φορέα, όπως οι μελέτες «Αξιολόγηση Φοιτητή: Τάσεις και Χαρακτηριστικά», «Πρακτικές Διδασκαλίας και Αξιολόγησης των ΑΕΙ στην Κύπρο», «Αξιολόγηση των Εξ-Αποστάσεως Μεταπτυχιακών (Master) Προγραμμάτων», «Αξιολόγηση των Διδακτορικών (PhD) Προγραμμάτων» και «Προγράμματα σύντομης διάρκειας: Τάσεις και Χαρακτηριστικά».
Στο πλαίσιο αυτό, το Συμβούλιο ενθαρρύνει τα ιδρύματα να συνεχίσουν να επενδύουν σε πρακτικές που ενισχύουν την ποιότητα της εκπαιδευτικής εμπειρίας και στηρίζουν αποτελεσματικά τη μάθηση των φοιτητών και φοιτητριών.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν:
- η ενεργός συμμετοχή των φοιτητών και φοιτητριών στη μαθησιακή διαδικασία,
- η αξιοποίηση σύγχρονων, φοιτητοκεντρικών παιδαγωγικών προσεγγίσεων που συνδέονται ουσιαστικά με τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα,
- η εφαρμογή ενεργητικών μορφών μάθησης, όπως η μάθηση μέσω επίλυσης προβλημάτων (problem-based learning), η μάθηση μέσω έργων (project-based learning), η συνεργατική μάθηση και άλλες συμμετοχικές προσεγγίσεις,
- η χρήση ποικίλων και συμπληρωματικών μορφών αξιολόγησης που επιτρέπουν στους φοιτητές να αναδεικνύουν τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τις ικανότητές τους με διαφορετικούς τρόπους,
- η παροχή έγκαιρης, ουσιαστικής και εποικοδομητικής ανατροφοδότησης,
- η αξιοποίηση και κοινοποίηση σαφών και διαφανών κριτηρίων αξιολόγησης μέσω κατάλληλων εργαλείων, όπως τα rubrics,
- η διασφάλιση αξιοπιστίας, συνέπειας και δικαιοσύνης στις διαδικασίες αξιολόγησης,
- η ευθυγράμμιση των μαθησιακών αποτελεσμάτων, των διδακτικών δραστηριοτήτων και των μεθόδων αξιολόγησης σύμφωνα με τις αρχές της εποικοδομητικής ευθυγράμμισης (constructive alignment),
- η συστηματική χαρτογράφηση των μαθησιακών αποτελεσμάτων σε επίπεδο προγράμματος και μαθημάτων, ώστε να διασφαλίζεται η σταδιακή ανάπτυξη γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων,
- η συνεχής επιμόρφωση και επαγγελματική ανάπτυξη του ακαδημαϊκού προσωπικού σε θέματα διδασκαλίας, μάθησης και αξιολόγησης.
Παράλληλα, η ραγδαία ανάπτυξη των εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης δημιουργεί νέες ευκαιρίες αλλά και νέες προκλήσεις για την ανώτερη εκπαίδευση. Τα ιδρύματα καλούνται να αναπτύξουν σαφείς πολιτικές και διαδικασίες που να προωθούν την υπεύθυνη, δεοντολογική και παιδαγωγικά τεκμηριωμένη αξιοποίηση των εργαλείων αυτών, διαφυλάσσοντας την ακαδημαϊκή ακεραιότητα και καλλιεργώντας στους φοιτητές και τις φοιτήτριες δεξιότητες κριτικής και δημιουργικής χρήσης της Τεχνητής Νοημοσύνης. Μεταξύ άλλων, κατά την εφαρμογή τέτοιων πολιτικών και διαδικασιών, θα πρέπει να διασφαλίζεται η παροχή σαφούς ενημέρωσης ή/και καθοδήγησης ή/και οδηγιών σχετικά με τις παραμέτρους της επιτρεπόμενης και υπεύθυνης χρήσης εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης και γενικότερα η παροχή πληροφόρησης για τη χρήση τους στα πλαίσια της διδασκαλίας, της μάθησης και της αξιολόγησης, τόσο από τους φοιτητές/τριες όσο και από τους διδάσκοντες.
Κατά τις διαδικασίες εξωτερικής αξιολόγησης και πιστοποίησης, οι Επιτροπές Εξωτερικής Αξιολόγησης θα συνεχίσουν να εξετάζουν τον βαθμό εφαρμογής των πιο πάνω αρχών στο πλαίσιο της αξιολόγησης της μαθησιακής εμπειρίας των φοιτητών, των διδακτικών και αξιολογικών πρακτικών, καθώς και των μηχανισμών εσωτερικής διασφάλισης ποιότητας των ιδρυμάτων.
Ο Φορέας παραμένει στη διάθεση των ιδρυμάτων για διευκρινίσεις, υποστήριξη και ανταλλαγή καλών πρακτικών, με κοινό στόχο τη συνεχή αναβάθμιση της ποιότητας της διδασκαλίας, της μάθησης και της αξιολόγησης στην ανώτερη εκπαίδευση.
11 Ιουνίου 2026
